مديريت منابع اطلاعاتي

مدیریت منابع اطلاعاتی مفهومی است که اگر چه نسبتاً بینرشتهایست اما عمدتاً مورد استفاده سه گروه از متخصصان شامل متخصصان علم اطلاعات، متخصصان مدیریت و متخصصان نظامهای اطلاعات مدیریت (MIS) قرار میگیرد. با این حال، خود به عنوان یک تخصص به حوزه مدیریت و ام.آی.اس مربوط میشود. مدیریت منابع اطلاعاتی به «اطلاعات» به عنوان منابع ارزشمند (یا داراییهای ارزشمند) و مستقل برای سازمان نگاه میکند (همانند سایر منابع مثل منابع مالی، انسانی و غیره). طبیعی است که هر منبعی دارای هزینه و ارزش، و نیازمند مدیریت است. علت ظهور این نگاه، فراوانی اطلاعات و نیاز حیاتی به آن برای هر نوع فرایند تصمیمسازی است. دسترسی به اطلاعات میتواند منجر به قدرت و ثروت شود و در کسب و کار، مزیت رقابتی ایجاد کند. لذا مدیریت منابع اطلاعاتی به «اطلاعات» به عنوان یک دارایی راهبردی نگاه میکند و هدف آن این است که اطلاعات با کیفیت (یا اطلاعات مرتبط، دقیق، کامل، روشن و روزآمد) را در زمان و مکان مناسب به شکل مناسب در اختیار فرد مناسب قرار دهد. به عبارت دیگر مسئله اساسی در مدیریت منابع اطلاعاتی این است که «چه کسی، چه اطلاعاتی را به چه وسیلهای به چه بهایی به دست میآورد، سازماندهی میکند و با چه تأثیری به چه کسی منتقل میکند؟».

مدیریت منابع اطلاعاتی را برخی مترادف مدیریت اطلاعات (Information Management) دانسته و این دو عبارت را به جای هم به کار بردهاند. گاه نیز مدیریت منابع اطلاعاتی همان ممیزی اطلاعات (Information Audit) تلقی میشود و البته گاه ممیزی اطلاعات یعنی شناسایی وتحلیل منابع اطلاعات، یکی از فرایندهای مدیریت منابع اطلاعاتی در نظر گرفته میشود. لازم به ذکر است که اصطلاح IRM در دهه گذشته در متون علمی و آکادمیک انگلیسی کمتر به کار رفته است و مفاهیم مرتبط با آن در متون موضوعی دیگر نظیرMIS، Information management، strategic information management، information system management و امثال آن مورد بحث قرار میگیرد.

محتوا و برنامه زمانی

برای محتوا و برنامه زمانی فایل آوتلاین را از پایین دریافت کنید.

ارزیابی

۱. مقاله خوانی (۱ نمره): هر دو نفر دانشجو به صورت مشترک یک مقاله پژوهشی ترجیحاً انگلیسی که موضوعش به حوزه مدیریت منابع اطلاعاتی مرتبط باشد را پیدا کرده و به تأیید استاد میرسانند. آن را برای همه کلاس ارسال میکنند تا باقی کلاس نیز مقاله را بخوانند. دو دانشجو مقاله را دقیق با رویکرد انتقادی مطالعه میکنند و سپس آن را در کلاس ارائه میدهند تا در کلاس در موردش بحث شود. نحوه ارائه: ارائه شفاهی کلاسی و بحث در کلاس. هدف و فایده تکلیف: آشنایی با موضوعات پژوهش در حوزه مدیریت منابع اطلاعاتی، یادگیری نحوه مطالعه صحیح و استخراج اطلاعات از مقالات علمی، آشنایی با شیوه صحیح نگارش یک مقاله علمی مؤثر از طریق مطالعه نمونههای خوب.

۲. تحقیق و ارائه کلاسی (2 نمره): هر چهار دانشجو به صورت گروهی، یک موضوع که به حوزه مدیریت منابع اطلاعاتی مرتبط باشد را انتخاب میکنند، آن را به تأیید استاد میرسانند و سپس در موردش مطالعه و تحقیق کرده و در کلاس ارائه میدهند تا کلاس نیز با آن موضوع آشنا شوند. موضوع میتواند یک فناوری یا یکی از مسائل مورد بحث در حوزه IRM باشد. نحوه ارائه: علاوه بر ارائه شفاهی در کلاس، گزارش مکتوب و مستند آن نیز باید به صورت فایل Word حداکثر تا ساعت ۱۵ روز امتحان ۶ خرداد ۱۳۹۲ از طریق رایانامه به استاد ارسال شود. هدف و فایده تکلیف: آشنایی عمیقتر با یکی از مفاهیم حوزه مدیریت منابع اطلاعاتی و نیز تمرین تحقیق و نگارش گزارش علمی. سه موضوع پیشنهادی مدرس عبارتند از information governance،information policy، information strategy. دانشجویان با این حال مختارند موضوعی غیر از اینها انتخاب کنند.

۳. طراحی مفهمومی یک سیستم مدیریت منابع اطلاعاتی برای یک نوع سازمان خاص (۵ نمره): هر چهار دانشجو به صورت گروهی، یک سازمان خاص یا یک نوع سازمان را انتخاب میکنند. محیط اطلاعاتی آن سازمان و نیز جریان کار و جریان اطلاعات آن سازمان را تحلیل کنید. به این پرسش ها فکر کنید که: منابع اطلاعاتی آن سازمان چه هستند؟ چه اطلاعاتی در چه واحدی تولید میشود؟ اطلاعات چطور گردآوری میشود؟ جریان اطلاعات چه مسیری طی میکند؟ چه کسی یا واحدی به چه اطلاعاتی نیاز دارد؟ ورودیها و خروجیها در واحدهای پردازش اطلاعات چه هستند؟ و .... سپس نمودار یا نمودارهایی ترسیم کنید که جریان اطلاعات آن سازمان را به همراه مؤلفههای محیط اطلاعاتی آن سازمان و نیز مدل مفهومی کلی مدیریت منابع اطلاعاتی آن سازمان را نشان دهد. این نمودارها را به همراه شرح و توضیح و مقدمه و ... به شکل یک گزارش تدوین کنید. در ترسیم نمودارها میتوانید از نرمافزارVisio یا سایر نرمافزارهای مشابه استفاده کنید. نوع نموداری که شاید مناسب جریان اطلاعات در سازمان باشد نمودار شنا خط (Swim lane) است که در ویزیو با نام Functional یا cross-functional نیز شناخته میشود. نحوه ارائه: علاوه بر ارائه در کلاس، گزارش مکتوب این پروژه نیز باید به صورت فایل Word حداکثر تا ساعت ۱۵ روز ۶ خرداد ۱۳۹۲ با رایانامه به استاد ارسال شود. هدف و فایده تکلیف: یادگیری تحلیل محیط اطلاعاتی و جریان اطلاعات در سازمانها و اندیشیدن به جنبههای مختلف مدیریت منابع اطلاعاتی از جمله مجاری تولید و کسب اطلاعات، انواع پردازش ممکن روی اطلاعات، مصرفکنندگان و نیازهای اطلاعاتی و سایر مفاهیم مرتبط.

نکته: لازم است در تایپ و نگارش گزارش تکالیف، قواعد دستورخط فارسی مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی و نیز اصول نگارش علمی را رعایت کنید. در استناد دادن به منابع و مستند کردن مطالب نیز دقت کنید و امانتدارانه بنویسید. در نگارش مآخذ ترجیحاً سعی کنید از الگوی شیوهنامه ایران استفاده کنید. در متن فارسی لطفاً از فونتهای فارسی سری بی (مثل B Nazanin) استفاده کنید.

اخطار: هر روز تأخیر در ارسال فایل تکالیف ۲ و ۳ به استاد موجب کسر نیم نمره از کل نمره آنها میشود.

اسلایدها و منابع

اسلایدهای درس در پایین این صفحه موجود است. برخی اسلایدها در قسمت note دارای یادداشت هستند. فهرست منابع مورد استفاده در این درس نیز در انتهای اسلایدها آمده است.

پیوندهای مفید